پلدختر

شهرستان پلدختر یکی از شهرستان های استان لرستان است که در جنوب این استان قرار گرفته‌است. این شهرستان دارای آب و هوای معتدل در زمستان و گرم در تابستان است. روزگاری جاده سراسری تهران به استان خوزستان از این منطقه می‌گذشت اما اکنون این جاده از خرم آباد به وسیله ی آزادراه خرم زال به استان خوزستان وصل می شود. رودخانه دائمی کشکان نیز از دره‌های تنگ کوه های زاگرس منطقه عبور می‌کند. کار مردم منطقه بیشتر کشاورزی است.

مرکز این شهرستان شهر پل‌دختر است. شهرستان پل‌دختر در حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوب باختری خرم‌آباد واقع شده و شهرستان مرزی بین استان‌های لرستان و ایلام است. محدوده این شهرستان قبلا از توابع بخش ملاوی خرم‌آباد بود، اما در حال حاضر خود به یک شهرستان تبدیل شده و مرکز آن شهر پل‌دختر است. پل‌دختر حدود 45 کیلومتر با شهرستان دره‌شهر از استان ایلام فاصله دارد.

نام این شهرستان از نام پل بزرگ و محکمی که از روزگار ساسانیان به جا مانده گرفته شده‌است. هم اکنون ستونهای تخریب شده از این پل که بر روی رودخانه زده شده قابل رویت بوده و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن رد می‌شود همچنان پا بر جاست.مرکز شهرستان پل دختر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۶۶۰ متری از سطح دریا قرار دارد.

شهرستان پل‌دختر یک شهرستان کوهستانی و در میان کوه های سریه فلک کشیده زاگرس واقع شده است . آب و هوای آن نسبتا گرم و نیمه خشک است ولی برخی از نواحی آن بسیار سرد هستند . بیش‌ترین درجه گرما ۴۷ درجه در تابستان، کمترین دما ۲- درجه در زمستان در شهر پلدختر به ثبت رسیده است و مقدار بارش سالانه بطور متوسط ۴۵۰ میلیمتر است. شهرستان پلدختر از شمال و خاور به شهرستان خرم‌آباد، از شمال و شمال باختری به شهرستان کوهدشت، از جنوب به استان خوزستان و ایلام محدود می‌باشد. راه اصلی خرم‌آباد - اندیمشک از شهرستان پل دختر می‌گذرد. از این شهرستان به سوی شمال تا خرم‌آباد حدود ۱۱۰ کیلومتر و به سوی جنوب خاوری تا اندیمشک حدود ۱۰۲ کیلومتر فاصله‌است.

کشاورزی در این منطقه رواج نسبتا خوبی دارد و آب مورد نیاز برای آن از رودخانه‌ها و چاه‌ها تامین می‌شود. محصولات کشاورزی این منطقه عبارتند از: خیار، انجیر، گندم، جو، بنشن، تره‌بار و برنج. اقتصاد پلدختر بر پایه کشاورزی، دام‌داری و صنایع استوار است. پلدختر مقام نخست تولید انجیر در کشور را داراست. هم چنین در پاییز و زمستان به دلیل آب و هوای مناسب آن نیز مقام نخست تولید سبزی را در کشور به خود اختصاص داده است. این در حالی است که فرآورده‌های کشاورزی این شهرستان همراه با فراورده‌های دامی و لبنی جزو صادرات آن است.صنایع کارخانه‌ای پل‌دختر، بیش‌تر صنایع‌ساختمانی‌است که مصالح‌ساختمانی‌تولید شده آن نیز به دیگر شهرستان‌ها صادر می‌شود از این کارخانه ها می توان به کارخانه ی شن و ماسه ، سیمان ، گچ اشاره کرد. تالابهای زیبای پل‌دختر (۱۳ تالاب)، غار مشهور و باستانی کلماکره، پل‌کلهر یا «مملو»، گورستان چشمک و مقبره حیات‌الغیب از مهم‌ترین مکان‌های دیدنی و تاریخی شهرستان پلدختر به شمار می‌آیند.

 

خرم آباد

خُرَّم‌آباد (به لری: خورمووه) بزرگترین شهر لرنشین، بیست و سومین شهر پرجمعیت ایران و مرکز استان لرستان است. جمعیت خرم‌آباد طبق سرشماری سال ۱۳۹۰ مرکز آمار ایران، ۳۴۸٬۲۱۶ نفر بوده است. شهر در ارتفاع ۱۱۴۷٬۸ متری از سطح دریا و در میان دره‌های زاگرس قرار دارد. فاصله خرم‌آباد تا تهران ۴۹۰ کیلومتر است و به دلیل قرار گرفتن در مسیر تهران - جنوب دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است. آزادراه شماره پنج ایران از این شهر عبور می‌کند.
در محل کنونی خرم‌آباد از دوره ایلامیان شهری با نام خایدالو وجود داشته و شهر شاپورخواست به دستور شاپور دوم بر خرابه‌های آن و در حدود محل کنونی شهر ساخته شده است. آثار تاریخی به جای مانده نشان می‌دهد خرم‌آباد یکی از شهرهای مهم غرب ایران در دوره ساسانیان بوده و فلک‌الافلاک یا دژشاپورخواست از آثار به جای مانده دوره ساسانیان نماد شهر است. خرم‌آباد همچنین یکی از پایتخت‌های هزاراسپیان و آل حسنویه بوده است.
جاذبه‌های گردشگری تاریخی و طبیعی متعددی در سطح شهر خرم‌آباد وجود دارد که از آن جمله می‌توان به فلک‌الافلاک، مناره آجری، پل شاپوری، گرداب سنگی، سنگ نبشته، آرامگاه باباطاهر و دریاچه کیو اشاره کرد به طوری که این شهر برای نخستین بار در ایران از سوی دفتر منطقه‌ای سازمان ملل به عنوان یک شهر نمونه گردشگری انتخاب شده است.
شهر خرم‌آباد دارای آب و هوایی مدیترانه‌ای با میزان بارندگی بسیار به ویژه در فصل‌های بهار و زمستان است و از این روی ششمین مرکز استان پربارش در ایران محسوب می‌شود.
خرم‌آباد پس از جدایی استان لرستان از خوزستان در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به عنوان مرکز استان تعیین و شهرداری آن نیز در سال ۱۳۰۵ تأسیس شد. اقوام لر و کرد در این شهر ساکن هستند اما به طور کلی اهالی خرم‌آباد بخشی از مردم فیلی به شمار می‌آیند. گویش اصلی مردم این شهر لری خرم‌آبادی است.
وضعیت اشتغال در خرم‌آباد از شرایط مطلوبی برخوردار نیست و نرخ بیکاری در بین سنین ۱۹ تا ۲۴ سال ۳۵/۵ درصد است. پتروشیمی خرم‌آباد و شرکت صدر فولاد از جمله مهمترین صنایع فعال در خرم‌آباد هستند.
این شهر دارای ده بیمارستان، پنج کتابخانهٔ عمومی، دو سینما، دوازده هتل، ده پارک درون‌شهری و شش مرکز آموزش عالی است.

-تاریخچه
پیش از اسلام

خایدالو
خایدالو یکی از شهرهای مهم تمدن ایلام و نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده و گفته می‌شود شهر شاپورخواست به دستور شاپور دوم ساسانی بر خرابه‌های آن ساخته شده‌است. از شهرهای مهم تمدن ایلام می‌توان به خایدالو، ماداکتو، اهواز و شوش اشاره کرد. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند، هسته اولیهٔ شهر کنونی خرم‌آباد، خایدالو بوده و در متون مرتبط با آشوریان توضیحاتی در خصوص این شهر وجود دارد که با مکان فعلی خرم‌آباد مطابقت بسیاری دارد. محتمل است که خرم‌آباد در این دوره پایگاه سیاسی پادشاهی سیماشکی از سلسله‌های تشکیل دهنده حکومت ایلام بوده است.
در سال ۶۴۶ پیش از میلاد، آشور بانی‌پال پادشاه آشور، تمدن ایلام و شهر خایدالو را تصرف و دولت ایلام را نابود کرد. تمدن دیرینه ایلام و شهر خایدالو، پس از هزاران سال مقاومت در برابر اقوام نیرومندی چون سومری‌ها، اَکَدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها از دشمن خود آشور شکست خورد.