الشتر

الشتر از شهرهاي استان لرستان در غرب ايران است. اين شهر مرکز شهرستان سلسله است.همچنين مرکز بخش مرکزي شهرستان سلسله معروف به بخش الشتر نيز مي‌باشد. مردم الشتر بيشتر به گويش لكی صحبت مي‌کنند.
منطقه الشتر به خاطر طبيعت بکرش هميشه مورد توجه قرار مي‌گرفته‌است بگونه‌اي که محل تفرج پادشاهان و امرا بوده‌است.
آمارهاي جمعيتي برابر آمار سال1385 جمعيت شهر الشتر 28306 نفر است که در 6033 خانوار ساکن هستند.درنتيجه ميانگين جمعيت خانواده‌هاي الشتري حدود پنج نفر است.جمعيت شهر با حومه 30 هزار نفر است. از کل جمعيت شهر 21853 نفر باسواد هستند.
الشتر شهري تاريخي با قدمت نسبتا زياد است. به علت قرار گرفتن بر سر راههاي باستاني اهميت ويژه‌اي داشته‌است.کشف سنگهاي قبور مربوط به سلسله محلي آل برسق در منطقه الشتر نشانگر نفوذ و استقرار اين سلسه در اين منطقه‌است. بيشتر اهميت اين منطقه مربوط به دوره اسلامي است.
نام آن بصورت ليشتر، لاشتر، الاشتر و اشتر در کتابهاي قديمي ضبط شده‌است. نام ديگر اين شهر قلعه مظفري بوده‌است. الشتر مرکز منطقه سلسله مي‌باشد.در حال حاضر جز حسنوندها که در همان سلسله پراکنده هستند قسمت اعظمي از کوليوندها و يوسف‌وند‌ها به شهرهاي کنگاور، هرسين، دره‌ شهر، کرج، کلاردشت و رودهن مهاجرت کرده‌اند.
الشتر را بايستي يکي از مناطق مهم ناحيه‌اي دانست. بيشتر ساکنان اين منطقه را لکها تشکيل مي‌دهند. اين منطقه داراي بزرگاني در شعر و ادب بوده‌است که بيشتر به زبان لکي شعر مي‌سروده‌اند همچون ملاپريشان، ملا منوچهر، ملا حقعلي و ....

حسنوند، کوليوند و يوسفوند از طايفه‌هاي ساکن اين شهر مي‌باشند.

آثار تاريخي: قلعه مظفري، پل کاکارضا، پل هنام، تپه گريران. الشتر يکي از زيباترين شهرهاي لرستان از نظر مناظر طبيعي مي‌باشد.

اَزنا

اَزنا یکی از شهرهای استان لرستان واقع در خاور این استان است. این شهر مرکز شهرستان ازنا است و بین شهرهای الیگودرز، دورود، اراک، خمین و شازند قرار گرفته‌است. ازنا درگذشته بخشی از استان مرکزی بود و در دومین تقسیمات کشوری در ۱۶ آبان سال ۱۳۱۶ در حوزه لرستان قرار گرفت. این شهردر سال ۱۳۱۷ به دهستان و در سال ۱۳۳۰ به شهر ارتقاء پیدا کرد و دارای شهرداری شد. در سال ۱۳۴۰ ازنا به عنوان مرکز بخش جاپلق در حوزه شهرستان الیگودرز ارتقاء پیدا نمود. درسال ۱۳۷۳ با تأسیس فرمانداری توسط علی محمد بشارتی وزیر کشور، این بخش از الیگودرز جدا و به شهرستان تبدیل شد و شهر ازنا مرکز آن شد. ازنا از نظر صنعتی و اقتصادی و گردشگری اهمیت دارد.
در سالهای نه چنان دور لرستان توسط خوانین اداره میشده که از جمله خوانین معروف آن می‌توان به فولادوندها در ازنا و علیجان خان خاکباز در مسعودآباد اشاره نمود. سابقاً روستای گرجی در نزدیک رودخانه ازنا قرار داشت که در گذشته در اثر سیل ویران گردید و مردم سخت کوش آن در بالا تر از محل روستای سابق دوباره روستای گرجی را بنا نهادند. گرجی دارای قلعه‌ای در شمال و نزدیک سفید کوه می‌باشد که به قلعه گرجی مشهور است. روستای گرجی دارای امکانات پیشرفته‌ای چون تلفن، گاز، راه آهن و اینترنت می‌باشد. در اطراف ازنا تعدادی تپه تاریخی وجود دارد که تحقیق و کاوش در این تپه‌ها هنوز انجام نگرفته‌است.
-جمعیت
بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت شهر ازنا ۳۷٬۶۴۵ نفر بوده‌است.
-مردم
مردم شهرستان ازنا به زبان لری بختیاری و گاپله ای و فارسی تکلم می کنند . در جنوب شهرستان ازنا بخشی به نام پاچه لک وجود دارد که مردم آن به گویش لری بختیاری صحبت می کنند . گرجی‌های ازنا مهاجرین گرجستان و از مردم گرجی بوده‌اند که توسط شاه عباس به ایران کوچ کرده‌اند. اکنون و در اثر گذشت زمان، نژاد گرجی‌های ازنا با سایر اقوام این منطقه آمیخته شده‌است و دیگر به زبان گرجی صحبت نمی‌کنند . از نام ایلات و خانواده‌های گرجی می‌توان به دهقان‌ها که مشهورترین نام در گرجی می‌باشند اشاره نمود.

دورود

دورود
شهرستان دورود شهرستانی است در شرق استان لرستان و مرکز آن شهر دورود است. مساحت شهرستان دورود ۱۳۲۶ کیلومتر مربع است که ۷/۴٪ خاک لرستان را شامل می‌شود. این شهرستان از شمال به شهرستان بروجرد و شهرستان سربند، از شرق به شهرستان ازنا، از جنوب به شهرستان الیگودرز و از غرب به شهرستان خرم‌آباد محدود است. آب و هوای معتدل کوهستانی دارد ومتوسط بارش سالانه آن ۶۷۰ میلی متر است. شهر دورود بر خلاف دیگر شهرستانهای استان لرستان از قدمت تاریخی بسیار کمی برخوردار است. قدمت تاریخی این شهر به حدود ۱۳۰ سال می‌رسد.به دلیل موقعیت جغرافیایی شهر دورود می‌توانیم این شهر را جدا کننده دو تیره بختیاری و لرستانی نامید.قسمت جنوبی و جنوب شرقی رودخانه‌های مذکور بختیاری و قسمتهای شمالی و شمال غربی رود خانه لرستانی هستند.این شهرستان تا سال ۱۳۶۸ بخشی از شهرستان بروجردمحسوب می شد.مردمانش با لهجه‌های مختلفی صحبت می‌کنند که مهم‌ترین آنها سیلاخوری، لری بختیاری و لری لرستانی است .شهرستان دورود در دامنه رشته کوه زاگرس و در نزدیکی اشترانکوه قرار گرفته است. دو سر شاخه رود دز یکی از شمال و یکی از شرق در دورود به هم می‌پیوندند و با نام رود سزار سرچشمه اصلی رود دز می‌شوند. -جمعیت
بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان دورود در سال ۱۳۹۰ برابر با ۱۶۲٬۸۰۰ نفر بوده است. از این تعداد، ۱۰۰٬۹۷۷ نفر در نقاط شهری و بقیه در مناطق روستایی ساکن هستند. تعداد خانوارهای این شهرستان ۴۲٬۸۱۹ نفر است. این شهرستان، یکصد و دهمین شهرستان پرجمعیت کشور است. -گویش مردم دورود
مردم شهرستان دورود به زبان لری سخن می گویند. گویش های رایج در این شهر شامل لری سیلاخوری و لری بختیاری می باشد.

 

بروجرد

بروجرد

بُروجـِرد مرکز شهرستان بروجرد، دومین شهر پرجمعیت استان لرستان و سی و سومین شهر پرجمعیت ایران است. این شهر در شمال دشتی حاصلخیز به نام سیلاخور قرار گرفته و قله‌های مرتفع گرّین از مجموعه رشته کوههای زاگرس مانند نواری شمال غربی تا جنوب شرقی آن را در بر گرفته‌اند و سرابهای دائمی متعددی که از دامنه این کوهها جاری است در اقتصاد منطقه و توسعه شهر بروجرد نقش اساسی داشته‌اند. از گذشته‌های دور، این شهر دارای موقعیت ویژه ارتباطی بوده‌است. قرارگیری بر سر شاهراه تهران - جنوب یکی از عوامل رونق اقتصادی شهر به شمار می‌رود. بروجرد در اواخر دوره ساسانیان یکی از دو شهر ماه نهاوند از توابع ناحیه پهله از سرزمین ماد بود. حموله وزیر محلی آل ابی دلف از حکمرانان عباسی بین سال‌های ۲۱۰ تا ۲۵۸ هجری قمری در عمران بروجرد کوشید و در آن منبری برپا کرد. محمدتقی حسام‌السلطنه شاهزاده قاجار و حاکم ولایت بروجرد و مضافات، در سال ۱۲۴۲ ه.ق. حکومت ولایت لرستان و ولایت خوزستان را نیز به دست آورد و بروجرد را حاکم نشین حکمرانی بروجرد، لرستان و خوزستان کرد.
جمعیت شهر بروجرد بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی مرکز آمار ایران ۲۴۰،۶۵۴ نفر گزارش شده‌است. منطقه بروجرد یکی از مراکز مهم گویش‌وران زبان لری است و زبان گفتاری رایج در شهر بروجرد گویش بروجردی است. به دلیل فعالیت شرکتهای مختلف پویانمایی رایانه‌ای در این شهر، بروجرداز سال ۱۳۸۹ به عنوان «پایتخت انیمیشن ایران» انتخاب شده است. به دلیل وجود تعداد زیادی واحدهای تولیدی و صنعتی و عرضه محصولات آنها در بازار داخلی و خارجی، بروجرد قطب صنعتی استان لرستان محسوب می‌شود.
-تاریخچه
پس از اسلام
در تقسیمات باستانی ایران، بروجرد به همراه نهاوند بخشی از دو نقطه شهری ماه نهاوند از توابع پهله از سرزمین ماد بوده است.حموله وزیر حکومت محلی آل ابی دلف از حکمرانان عرب خلفای عباسی که بین سال‌های ۲۱۰ تا ۲۵۸ هجری قمری در کرج ابی دلف ناحیه‌ای بین اراک و بروجرد امروزی (شهر آستانه از توابع شهرستان شازند) ساکن شده بودند، به بازسازی بروجرد پرداخت و در آن منبری برپا کرد. بروجرد بین قرن سوم تا ششم بخشی از ولایت جبال بود که مرکز آن ناحیه در دوره مذکور شهر کرج بود. کرج از بروجرد کوچکتر بود و و میوه و مایحتاج آن از بروجرد تامین می شد.

مرداویج در سال ۳۱۶ قمری، بروجرد را به تصرف درآورد و سی و دو سال پس از آن حسنویه بر این شهر مسلط شد. در ۴۱۴ قمری، سماءالدوله دیلمی قصد بیرون کردن فرهاد بن مرداویج از این شهر را می کند اما با حمایت علاءالدوله دیلمی، ناکام می ماند.در سلجوقیان بروجرد شهری مهم محسوب می شده و اتفاقات متعددی در آن روی داده است که از جمله می توان به کشته شدن نظام‌الملک وزیر آلب ارسلان اشاره کرد. همچنین سلطان سلجوقی برکیارق (فرزند و جانشین ملکشاه سلجوقی) به هنگام سفر از اصفهان به بغداد در راه دچار بیماری می شود و در بروجرد می میرد. در مورد این که آرامگاه وی بقعه زواری‌جان در شمال شهر بروجرد است یا این که در اصفهان به خاک سپرده شده اختلاف نظر وجود دارد.