کاروانسرای چشمک

اين بنا در منطقه چشمک از توابع شهرستان پلدختر و در مسير راه باستاني شاپور خواست به خوزستان قرار گرفته است . شكل اصلي بنا به صورت چهار ضلعي و ارتفاع آن به 5 متر مي رسد طول و عرض باروي اين كاروانسرا 44*48 متر و ورودي آن به سمت جنوب و هلالي شكل است و داراي 12 اتاق و از دو قسمت ساخته شده است كه قسمتي براي سكونت كاروانيان و قسمتی ديگر جهت نگهداری چهارپايان مورد استفاده قرار گرفته است.


مصالح مورد استفاده در اين بنا سنگ ، گچ و ملات مي باشد .

ناودانهای آن همه از سنگ و دارای بارويی با كنگره هاي نيم دايره است .

اين كاروانسرا دومين منزل از خرم آباد به خوزستان است كه پس از آن كاروانسراهای قلعه نصير ، اوسر ، ميشوند ، چارتا و قلعه رزه واقع شده اند . بناي مذكور مربوط به دوره صفويه مي باشد(شاه عباس اول ) وبه شماره 2119 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است.

تنگه شبیخون

 
در شمال شهر خرم‌آباد‌، تنگه ییلاقی و زیبایی قرار دارد که بین کوه‌های سفید‌کوه و مخمل‌کوه و کمرسیاه حایل است به نام تنگه شبیخون.
این تنگه دره خرم‌آباد را از منطقه رباط جدا می‌کند. از مرکز این تنگه رودخانه "آب رباط" جاری است و وارد دره خرم‌آباد می‌شود و با دریافت آب چشمه‌های بی‌شمار داخل دره تشکیل رودخانه "خرم‌رود" یا به قول اهالی -گلال خورمووه- را می‌دهد و در نهایت در 35 کیلومتری جنوب خرم‌آباد در محلی به نام (دو آب) به کشکان رود می‌ریزد.
جاده مواصلاتی "خرم‌آباد- الشتر- نورآباد – کرمانشاه" نیز از این تنگه عبور می‌کند. تنگه مذکور بیش‌تر به خاطر هوای سردتر و منطقه گردشگری و پارک جنگلی در بین اهالی شهره است، این دره گویا سهم عمده‌ای در جابه جایی تردد انسان‌ها در طول تاریخ داشته است، وجود یک تپه باستانی (تپه سنگر ماهی‌بازان؛ متعلق به هزاره دوم و نخست پ.م) در کنار یک چشمه آب طبیعی به همین نام و نزدیکی (50 متر) به یک معدن نمک اهمیت این تنگه در هزاره‌های پیش از میلاد را نشان می‌دهد.
مورخین دوران اسلامی از جمله "یاقوت حموی" و "اصطخری" از جاده‌ای نام می‌برند که مرکز و جنوب لرستان را به شمال آن متصل می‌کرد.
اصطخری در بیان مسافت‌های بین شهرهای "ایالت پهله" (نام لرستان در زمان اشکانیان تا قرون اولیه اسلام) چنین آورده است: «از همدان به راور 7 فرسخ‌، راور تا نهاوند 7 فرسخ‌، از نهاوند تا لاشتر 10 فرسخ‌، از لاشتر تا شابر‌خواست(معرب شاپور‌خواست) 12 فرسنگ‌، و از آن‌جا تا شهر لور که اقوام لُر نسب خود را به آن شهر باستانی می‌رسانند 30 فرسنگ است ...» بنا بر متون مورخین این تنگه قسمتی از راه مذکور بوده است که اهمیت آن را نیز در قرون اولیه اسلامی و دوران امپراتوری‌های ایران باستان بیان می‌کند.
اما مشهور بودن این دره زیبا بیش‌تر مدیون رویدادی است که نام امروزین آن هم از این رخداد تاریخی به جا مانده است. قضیه از آن قرار است که در دوران صفویه ،شاه عباس برای حمله به قشون عثمانی با تجهیزات بیشمار خود از اصفهان بیرون آمد و هنگامی که در راه همدان بود به وی اخباری از حمله " شاهوردی‌خان" اتابك و حاكم لرستان پیشکوه و پشتکوه(ایلام كنوني) به نواحی عراق‌عجم(اراک)، ملایر و دست‌اندازی‌های وی به خاک کرمانشاه و عراق عرب و غارت این نواحی به دست قوای وی می‌دهند. شاه ‌عباس صفوي به شدت خشمگين می‌شود و دستور می‌دهد که قوايش به لرستان یورش آورند تا "شاهوردی‌خان" را در هم بکوبند.
لشكر صفویه به محل کنونی تنگه می‌رسد و شاه عباس دستور می‌دهد سپاهیانش در این محل اتراق کنند. او اجازه نمي‌دهند کسی به "خرم‌آباد" برود و دستور مي‌دهد هر کس را در آن نزديكي یافتند دستگیر کنند تا حضور آن‌ها را به شاهوردی‌خان خبر ندهند.
شب‌هنگام قسمتی از قوای پیش‌مرگ و قدرتمند به سرداری "الله‌وردی‌خان" (کسی که پرتغالی‌ها را از جزیره هرمز، قشم و بحرین بیرون کرد) به شهر خرم‌آباد یورش آوردند تا شاهوردی‌خان را دستگیر کنند.
شاهوردی‌خان که مورد شبیخون قوای شاه عباس قرار گرفت کاری از پیش نبرد و فقط توانست از میان نیروهای صفوی تنها با تعدادی از یارانش به سمت مرز عثماني فرار کند ولی زنان و فرزندانش دستگیر شدند...
از آن روز این تنگه به نام "تنگ شبیخون " نام‌گذاری شد و شاه‌عباس دستور داد در کنار رودخانه یک طاق نصرت به عنوان پیروزی (رسم قدیمی رومیان) و یک کتیبه به یاد‌بود این رویداد بر صخره کوه کنده شود.

تونل برفی

تونل برفی یکی از آثار طبیعی شهرستان ازنا در استان لرستان است. این تونل به صورت طبیعی در برف و یخ‌های دامنهٔ اشترانکوه در منطقه کمندان شهرستان ازنا بوجود آمده است. طول این تونل بالغ بر ۸۰۰ متر و ارتفاع آن از کف تونل تا سقف بین ۵/۲ تا ۳ متر می‌باشد. از این تونل برفی فقط در فصل‌های بهار و تابستان می‌توان بازدید نمود.
این شگفتی بی نظیر حاصل انباشته شدن هزاران تن برف در سال‌های متمادی در ازنادره در اشترانکوه است؛ دره ای زیبا واقع در روستای کمندان ازنا که هر ساله بر اثر ریزش بهمن‌های سهمگین درون آن توده ای از برف تشکیل می‌شود و پس از جاری شدن آب ناشی از ذوب برف‌ها در فصل بهار، تونلی بسیار زیبا در آن به وجود می‌آید.
برای رفتن به تونل برفی باید به دل اشترانکوه زد؛ رشته کوه سر به فلک کشیده ای که با 13 قله در 5 کیلومتری جنوب شهرستان ازنا قرار گرفته است. از دل این رشته کوه، راهی است به روستای سرسبز کمندان که پس از عبور از آن باید طول ازنادره را پیمود.
ازنادره از زیباترین دره‌های اشترانکوه با گیاهان و جانوران متنوع و چشمه سارها و رودهایی است که آب و برف توامان در آن جاری است. صخره‌های بسیار بلند و عمودی که با شیب بسیار تند به سمت ارتفاعات اشترانکوه در طرفین دره قرار دارند تا نزدیکی ظهر مانع تابش آفتاب بر زمین دره می‌شود که همین باعث دیر آب شدن برف‌ها می‌شود.
طول دره و پیچ وخم‌های آن به سمت ارتفاعات را که پشت سر بگذارید بعد از 2 ساعت پیاده روی کم کم تپه‌های عظیم برف دیده می‌شود و با رسیدن به میان ارتفاعات اشترانکوه، یکباره تپه عظیم برفی که در واقع یخچالی چند هزار ساله است پدیدار شده و رودخانه خروشانی حاصل از آب‌های یخچال از دهانه تونل برفی بیرون می‌آید.

دیگر به تونل برفی رسیده اید، صدای آب ناشی از ذوب شدن برف‌ها گوشتان را نوازش می‌دهد، آب روانی که تونلی به عرض 10متر و ارتفاع 3 متر در زیر یخچال‌ها ایجاد کرده است؛ تونلی که تا بالای سراشیبی دره امتداد یافته و800 متر طول دارد، تا به برف‌های بالاتر از خود متصل شود. اگرچه احتمال ریزش وجود دارد اما اکثر گردشگران از داخل تونل دیدن می‌کنند. با رفتن به داخل تونل برفی دمای هوا کاهش می‌یابد و قطرات آب سرد از سقف بر صورتتان چکه می‌کند.
اگر دلتان هوای سرسره یا برف بازی یا گرفتن عکس یادگاری کرده، می‌توانید از تونل برفی بالابروید و همه اینها را تجربه کنید. زیبایی‌های اشترانکوه تنها در تونل برفی خلاصه نمی‌شود، کوهنوردی و صخره نوردی هدایای رایگان این سفر است. در این منطقه از اشترانکوه، شکار ممنوع است ولی چشمان مشتاقان طبیعت نظاره گر مجموعه زیبایی از جانداران و پرندگان بی بدیل خواهد بود.
بهترین زمان برای دیدن تونل برفی و بازدید از طبیعت زیبای محافظت شده اشترانکوه فصل‌های بهار، تابستان و اوایل پاییز است. شهرستان ازنا با جمعیتی بالغ بر 80 هزار نفر در82 کیلومتری مرکز استان و در دامنه نگین سرسبز اشترانکوه قرار گرفته است. ازنا سرشار از مناطق دیدنی است، ازتونل برفی گرفته تا چشمه‌های زیبا، دشتهای پهناور و کوهستان بکرو زیبا و رودهای خروشان که باید آنها را از نزدیک دید و تجربه کرد.

 

دره کهمان

 در استان لرستان واقع است. زاگرس به عنوان جزئی از کمربند کوهزایی آلپ - هیمالیا دارای مناظر وپدیده های جذاب زمین گردشگری زیادی می باشد.در این میان کوه گرین به عنوان بخشی از زاگرس مرتفع در شمال لرستان با زیبایی های خود مانند نگین سبزی در انگشتری زاگرس می درخشد. از پدیده های جذاب آن می توان از دره کهمان،قله کلو،رادیولاریت های گرین،برف چال ها، غارها، پوشش گیاهی وغیره نام برد. منطقه باستانی و گردشگری کهمان و دروازه در شمالی ترین نقطه لرستان و شهرستان الشتر قرارداشته ،یکی از دره های بسیار زیبا و در عین حال پرآب و باستانی در سطح کشور است. در حال حاضر منطقه کهمان و دروازه الشترمعروفترین جاذبه ژئو توریسم در استان لرستان می باشد. گردو های سر به فلک کشیده ،طبیعت بکر،یخچالهای دائمی ،غارهای متعدد و ارتفاعات جذاب و دیدنی ،وفور داروهای گیاهی بسیار نادر وکمیاب ،چشمه سارهای فراوان و پرآب،طراوت و خنکی و آب وهوای بی بدیل آن روح هر انسانی رااسیر نفس خود کرده تا جایی که پادشاهان وکیان ها را ،از جلوس در بطن خود به حال خویش وانگذاشته تا آنجا که وجه تسیمیه بزرگترین چشمه آن یعنی«تخت شا،تخت شاه»را به قدری عیان ساخته که دیگر جای تاملی را برای کسی باقی نمی گذارد.

علت نامگذاری آن مربوط به دوره های باستان بوده که در آن پادشاهان و کیانیانی در بطنش به تفرج و خوشگذرانی می پرداخته اند (کی امان)(کیمان)(کیمو)یا همان ((امانگاه کیان،مامن پادشاهان)).گواهش را می توان همان گاو خمره ها ،و آثار بدست آمده از آن و تخت گاههای سراب خاصون(سراب خاصان)و سراب و چشمه معروف تخت شا(تخت شاه)دانست. پوشش گیاهی منطق پوشیده از درختان کهن سال بلوط ،انجیر،گردو،گلابی کوهی،زالزالک،چنار ،زبان گنجشک ،صنوبر و سپیدار ،بید ،سیب، آلوی کوهی و در خلال آن سرشار از گون و درخت چه های کوهستانی است.

پهنه های کوهستانی اطراف دروازه و کهمان و پوشش گیاهی و جنگلی بسیار انبوه و خیلی غنی آن زیستگاه بسیار مناسبی را برای خیلی از حیوانات و پرندگان به وجود آورده که از جمله حیات وحش می توان به  پلنگ-خرس-کفتار-گرگ-روباه-شغال-گورکن-سنجاب-سگ آبی-سمور-موش خرما-کل-بز-قوچ-میش-گراز -خوک-کبک کوهی-کبک دری-تیهو-گنجشک-کلاغ-قرقاول-بلدرچین- و دیگر انواع خزندگان،پرندگان و بند پایان اشاره کرد. در پایین دست دره ،یعنی جایی که وارد دشت الشتر میشویم با عنایت به آبهای روان که از دروازه و تخت شاه و سراب خاصون جاری شده و به هم می ریزند رودخانه بزرگ وپرآب کهمان تشکیل میشود که کشاورزی بیش از نیمی از دشت الشتر را رونق داده؛احداث مزارع و شیلات های ماهی زیادی را میسر ساخته که در بین آنها یکی از بزرگترین و مجهز ترین شیلات های پرورش ماهیان سردآبی خاور میانه به چشم می خورد که نشان دهنده ی سالم بودن و با کیفیت بودن آب این منطقه است. این اثر در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است