غار وقت و ساعت

غار وقت ساعتغار وقت و ساعت در نزدیکی یکی از طولاتی​ترین و زیباترین دره​های زاگرس به نام دره نگار قرار دارد.آب رودخانه دره نگار از دریاچه گهر جاری می​شود. رود گهر یکی از شاخه​های پر آب رودخانه دز است. عبور از این دره وحشی نیازمند 24 ساعت کوه​پیمایی و مواظبت از خود در مقابل خرس​ها میباشد.

فضایی غار با کانی​های آهکی به عرض 7 متر، طول 20 متر، و ارتفاع 8 متر پدید آمده است و در گوشه سمت راست مجرای چشمه​ای دائمی قرار دارد.

عاملی که این غار را منحصر به فرد میسازد، قطع و وصل آب چشمه در زمان​های معین است. آب این چشمه پس از یک ساعت قطع بودن از درون چشمه به آهستگی و با سر و صدا جریان می​یابد و چشمه به اوج آبدهی خود می​رسد، و دوباره میزان آبدهی کم شده و کاملاً قطع می​شود. هر دوره قطع و وصل شدن آب این چشمه حدود یک ساعت طول می​کشد و منظم​ ترین زمان عملکرد آن در فصل پاییز قابل دیدن است که آبدهی چشمه به حداقل می​رسد. به نظر اینگونه می آید علت قطع و وصل آب تراکم بخار آب در اعماق که به علت گسلی فعال است ایجاد میشود.همین که تراکم بخار به حدی معین می​رسد، فشار ناشی از آن آب​های بالایی را به سطح می​راند و آب چشمه شروع به خارج شدن می​کند و خروج آب ادامه می​یابد تا آن که فشار تراکمی برای بالا راندن آن ناکافی شود، آن گاه خروج آب قطع می​شود و به این ترتیب قطع و وصل ادامه می​یابد.

غار دوشه

غار دوشه، يکی از غارهاي تاريخي استان لرستان است که در روستای «کرشوراب» از توابع بخش چگنی خرم‌آباد واقع شده و حاوی نقاشی ها و کتيبه‌های تاريخی متعدد و جالب توجه است.
برای ورود به غار بايد از غرب «تنگه دوشه» به بالای کوه صعود کرد. ارتفاع سقف تا کف غار در حدود پنج متر است. داخل آن به شکل دايره منظم است که انحنای اين غار در دره آرش «الشتر» واقع شده و در گويش محلی به «مرسمسا» مشهور است. طول غار نزديک به 70 متر، عرض دهانه آن 6 متر، پهنای داخل آن 7 متر و بلندي دهانه آن 70/3 متر است. در کف اين غار، تعدادی سنگ چخماق ديده شده است. اين غار در بالای محلی قرار دارد که از آنجا سنگ‌های تراش خورده‌ای را براي ساختمان سازی آورده‌اند که نشان می دهد، بيش‌ ترين سنگ‌ های بناها و آثار مهم الشتر يا سنگ قبرها را از اين مکان تهيه کرده‌ اند.
این غار حاوى نقاشى‌ ها و کتیبه‌ هاى تاریخى متعدد و جالب توجه است. داخل آن به شکل دایره منظم است که انحناى قسمتى از دیواره‌هاى آن به علت پیش‌آمدگى دیواره کوه به هم پیوسته است. بر دیواره‌ هاى مسطح این غار، حدود 110نقش با رنگ سیاه نقاشى شده است. بر دیواره غربى آن نیز به جز نقش‌هاى یاد شده، دو کتیبه وجود داشته که یکى به کلى از بین رفته و نیمى از دیگرى نیز محو شده است. مهم‌ترین علت سالم ماندن نقوش کتیبه، دورى از عوارض طبیعى است. ‏در دهانه حفره‌هاى انتهایى غار، ‌استخوان‌هاى انسان و حیوان و سفال‌ هاى شکسته یافت شده است. غار دوشه یک اثر تاریخى و طبیعى است و جزء میراث ملى ایران در استان لرستان به شمار مى‌آید.‏

غار قمری

غار تاریخی قَمَری در غرب شهر خرم‌آباد و در سینه سفید کوه مشرف به این شهر زیبا و تاریخی واقع شده است. 
غارقمری ازغارهای آهکی دره خرم اباد و بر سینه سفیدکوه و مشرف به دره خرم آباد و گرداب سنگی می باشد . کاوش رسمی این غار در سال 1343 تا 1348 توسط پروفسور فرانک هول و باستان شناسان دانشگاه رایس انجام شده است. 
این غارشامل 2 سالن که سالن اول 3 متر لایه فرهنگی داشته و در هر مترمربع 500 قطعه استخوان حیوانات مختلف کشف شده است سالن دوم که بسیارتاریک است. 
کف سالن دوم صخره ایست و سقفش وبعضی قسمتها شامل استلاگتیت واستلاگمیت میباشدبنابه گفته فرانک هول این غارمحل سکونت انسان غار از ماه نوامبر تا مارس بوده دهانه غار رو به شرق و مشرف به گرداب سنگی است و سطح داخل دهانه آن بیش از200 متر است. طول راهروی غار، باریک و طولانی می باشد. درباره این غار افسانه‌های بسیاری زبانزد مردم محلی است.

پرفسور هول، دره خرم آباد را به خاطر وجود غارهای پیش از تاریخ متعدد و به هم فشردگی آن به عنوان مرکز تحقیقات و مطالعات دوره پارینه سنگی خویش قرار داد و در این دره موفق به یافتن 17 اقامتگاه انسانی دوره پارینه سنگی شد که از آن جمله می‌توان به غار "کنجی" مربوط به دوره "موسترین" و پناهگاه صخره ای "گرارجنه" که دارای ابزار "موستری" و "بارادوستی" و غار "یافته" با ابزار "بارادوستی" و غار "قمری" با ابزار "موستری" و پناهگاه سنگی "پاسنگر" که شامل مواد "بارادوستی" و "زارزی" بود اشاره کرد.

غار (اشکفت ) قَمَری مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و از محلهای باستانی دره خرم آباد محسوب می‌شود که در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 
در این غار آثار و شواهدی از زندگی انسان در دوره پارینه‌سنگی میانی با قدمت حدود ۵۰۰۰۰ سال به دست آمده است.
در سال 1965پرفسور فرانک هول به بررسی غار قمری پرداخت وتعدادی ابزار سنگی دستکاری شده و استخوانهای حیوانات قابل شناخت بدست آورد و با وجود مواد فراوان قابل تحقیق و بررسی توفیق مطالعه دقیقی را در تغییرات ابزارها در زمان بین « موستری زیرین » ۵۰۰۰۰ سال قبل از میلاد و ( زارزی زیرین 12000سال قبل از میلاد ) نصیب هیأت ساخت .
ابزار به دست آمده از غار قَمَری را به فرهنگ موسترین نسبت می‌دهند آثار موستری خرم آباد شاید به اواخر این دوره میرسد و ظاهراً ازسکونت‌های اولیه در زاگرس حکایت میکند . از مشخصات ویژه این دوره ابزار مثلثی شکل سر نیزه‌ها , تیغه‌های جانبی که رواج آنها تقریباً سه برابر سر نیزهها میباشند و دیگر ابزار بصورت قلمهای حکاکی ساده با رواج کمتری دیده میشوند 
آثار بررسی شده در غار قمری شامل بقایای ادوات سنگی دوران موسترین و همچنین بقایای استخوان حیوانات نیز که به سختی پوسیده شده بود , در اینجا مشاهده گردیده است.

 

غار میرملاس

لرستان را باید به سمت 30کیلومتری کوهدشت ترک کنید تا در میانه کوه های سرسرخین، یکی از شگفت انگیزترین غارهای کشور را ببینید. غار میرملاس با نقاشی‌ها و نگاره‌های باستانی اش از ارزشمندترین غارهای کشور به شمار می رود.

غار میرملاس اولین غار کشور است که باستان شناسان روی دیوارهای آن نگاره‌های رنگی را پیدا کردند. دیواره‌های جنوبی و شمالی این غار پوشیده از تصاویری است که از دوران پیش از میلاد به یادگار مانده اند؛ تصاویری از رزم، شکار، انسان و حیوانات با رنگ‌های قرمز و سیاه و زرد که اندازه های آنها بین 10 تا 30سانتی متر متغیر است.

کارشناسان سازمان میراث فرهنگی معتقدند که عمر این سنگ‌نگاره‌ها به هزاره دهم قبل از میلاد یعنی بیشتر از 12هزار سال قبل می‌رسد. این سنگ نگاره ها که از نظر ارزش در ردیف تصاویر غارهای کرکس و لاسکو در فرانسه قرار دارند، بدون هیچ پوشش و محافظی سال هاست که روی تن غار نشسته اند و در معرض نابودی کامل قرار دارند.
 

ورودی غار میر ملاس به علت ریزش طبقات بالاتر غار مسدود شده است. نقوش دیواره سفید ایوان غار توسط عوامل انسانی و طبیعت به شدت مخدوش شده و به سختی قابل مشاهده‌اند. ارتفاع این دیواره  از سطح زمین بیش از 500 متر است که برای رسیدن به آن باید از لا به لای درختان بلوط به هم فشرده و شیب تند و طولانی بگذرید. دامنه طولی این دیوار هم به بیش از 200 متر می رسد.

 

اگر گذارتان به غار میرملاس افتاد یادتان باشد این غار هم مثل تمام غارهای باستانی کشور یادگاری است که مردم تاریخ محافظت از آن را به عهده شما گذاشته اند.